Việt Nam đang phải đối mặt với chủng delta của coronavirus, một biến thể có tỷ lệ lây lan rất cao mà đã được xác định đầu tiên ở Ấn Độ vào tháng 12. Biến thể delta hiện là nguyên nhân gây ra hơn 83% trường hợp nhiễm coronavirus mới ở Hoa Kỳ và đã có sự gia tăng số ca nhập viện.

Cũng giống như những biến chủng khác, biến chủng delta đã lây lan trên rấn nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Theo nghiên cứu gần đây, biến chủng này có tỉ lệ lan truyền hơn chủng alpha. Thêm vào đó, những khu vực với tỷ lệ vắc xin thấp có nhiều khả năng sẽ chứng kiến sự gia tăng chóng mặt của sự truyền nhiễm loại virus này. 

Hiệu quả của các loại vắc xin so với biến thể delta

Cả ba loại vắc-xin đều được chứng minh là có hiệu quả ở các mức độ khác nhau đối với biến thể ban đầu của coronavirus, SARS-CoV-2, gây ra COVID-19. Tuy nhiên, kể từ khi biến thể delta xuất hiện, các nhà khoa học đã cố gắng xác định xem liệu những loại vắc xin này có hiệu quả chống lại nó hay không.

1/ Vắc xin Pfizer-BioNTech COVID-19

Do nghiên cứu còn hạn chế cho đến nay, việc cố gắng xác định hiệu quả của từng loại vắc xin chống lại biến thể delta vẫn còn là một thách thức. Tuy nhiên, đã có những kết quả đầy hứa hẹn từ nhiều nghiên cứu.

Nghiên cứu 1 

Theo một phân tích được thực hiện bởi Public Health England, hai liều vắc-xin Pfizer-BioNTech dường như có hiệu quả khoảng 88% đối với bệnh có triệu chứng và 96% hiệu quả đối với việc nhập viện với biến thể delta.

Nghiên cứu tương tự cho thấy rằng vắc-xin này có hiệu quả khoảng 80% trong việc ngăn ngừa nhiễm trùng từ biến thể delta. Các nhà khoa học đưa ra kết luận này sau khi phân tích 14.019 người bị nhiễm trùng, 166 người phải nhập viện, ở Anh.

Nghiên cứu cho thấy vắc-xin có tác dụng bảo vệ chống lại nhiễm trùng vùng đồng bằng và các trường hợp bệnh viện nhẹ hơn.

Y tế Công cộng Anh cũng đã chia sẻ dữ liệu thực tế vào tháng 5, củng cố tầm quan trọng của việc tiêm liều thứ hai của vắc-xin COVID-19. Phân tích cho thấy rằng một liều vắc-xin Pfizer-BioNTech chỉ cung cấp khoảng 33% khả năng bảo vệ khỏi bệnh có triệu chứng.Đây là mức giảm so với 50% hiệu quả ước tính trước đó so với biến thể alpha. Nghiên cứu cũng cho thấy vắc-xin Pfizer-BioNTech có hiệu quả 88% đối với biến thể delta 2 tuần sau liều thứ hai.

 

Nghiên cứu 2

Một báo cáo được công bố trên tạp chí Nature đã phản ánh những phát hiện rằng một mũi vắc-xin hai liều đơn như Pfizer-BioNTech hoặc AstraZeneca hầu như không cung cấp bất kỳ sự bảo vệ nào.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng báo cáo rằng những người đã tiêm hai liều vắc-xin có khả năng bảo vệ chống lại sự lây nhiễm với biến thể delta nhiều hơn đáng kể, với các nhà nghiên cứu ước tính mức độ hiệu quả là 95%.

Nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng biến thể delta ít nhạy cảm hơn với “huyết thanh từ những cá nhân được miễn dịch tự nhiên”, có nghĩa là những người đã từng bị nhiễm trùng có thể không được bảo vệ để chống lại sự tái nhiễm với biến thể delta.

Nghiên cứu 3

Trong khi đó, một nghiên cứu ở Canada đã phát hiện ra rằng hai liều vắc-xin COVID-19 có tác dụng chống lại biến thể delta giống như với alpha. Nó vẫn chưa được đánh giá ngang hàng. Nghiên cứu cho thấy vắc xin Pfizer-BioNTech có hiệu quả khoảng 87% trong 14 ngày sau hai liều.

Nghiên cứu 4

Một nghiên cứu ở ScotlandTrusted Source cũng cho thấy kết quả tương tự. Các nhà nghiên cứu kết luận rằng vắc-xin Pfizer-BioNTech cung cấp khả năng bảo vệ “rất tốt” chống lại biến thể delta và chứng minh hiệu quả 79% trong 14 ngày sau khi nhận liều thứ hai.

Nghiên cứu 5

Một nghiên cứu ở Israel khác lạ hơn và phát hiện ra rằng vắc-xin Pfizer-BioNTech không mang lại khả năng bảo vệ cao như ước tính trước đây. Nghiên cứu cho thấy vắc-xin này có hiệu quả khoảng 64% trong việc ngăn ngừa nhiễm trùng với biến thể delta và 64% hiệu quả đối với bệnh có triệu chứng sau hai liều.

Nhưng các nhà khoa học đã chỉ ra rằng dữ liệu đầy đủ vẫn chưa được công bố và nó có thể bao gồm các ca nhiễm trùng không có triệu chứng do chương trình giám sát của Israel thu thập.

Nghiên cứu 6

Một nghiên cứu phân tích hiệu quả của vắc-xin ở Ấn Độ, nơi mà biến thể delta xuất hiện lần đầu tiên, cho thấy vắc-xin Pfizer-BioNTech có hiệu quả 88% đối với biến thể delta sau hai liều. Tuy nhiên, hiệu quả thấp hơn đáng kể sau một liều vắc-xin, vào khoảng 36%.

Có nên thử nghiệm tiêm liều thứ ba?

Pfizer và BioNTech cho biết họ hiện đang trong quá trình phát triển liều thứ ba của vắc-xin COVID-19 sẽ hoạt động như một liều thuốc tăng cường chống lại biến thể delta. Các công ty cho biết dữ liệu mới từ Bộ Y tế Israel, cho thấy hiệu quả của vắc xin giảm sau 6 tháng, đã thúc đẩy họ khởi động nghiên cứu. Các thử nghiệm lâm sàng đối với vắc xin tăng cường có thể bắt đầu sớm nhất là vào tháng 8. 

2/ Vắc xin Moderna COVID-19

Có nhiều nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy vắc xin Moderna COVID-19 hoạt động chống lại biến thể delta. Và tương tự như vắc xin Pfizer-BioNTech, Moderna cũng đang thử nghiệm liệu liều thứ ba có mang lại lợi ích hay không.

Nghiên cứu 1

Một nghiên cứu trong phòng thí nghiệm về vắc-xin Moderna cho thấy vắc-xin này có khả năng bảo vệ chống lại biến thể delta và các biến thể khác được thử nghiệm, mặc dù nó bị giảm nhiều hơn so với biến thể alpha.

Nhưng phát hiện thú vị nhất là vắc-xin này hiệu quả hơn nhiều trong việc tạo ra kháng thể chống lại delta so với chống lại beta. 

Nghiên cứu 2

Nghiên cứu tương tự của Canada cho thấy vắc xin Pfizer-BioNTech có hiệu quả 87% cho thấy vắc xin Moderna có hiệu quả 72% đối với biến thể delta sau một liều.

Mặc dù hiện nay vẫn chưa có đủ dữ liệu để tính toán khả năng bảo vệ sau hai liều cho Moderna. Tuy nhiên, các phát hiện chỉ ra rằng ngay cả một liều vắc-xin Moderna hoặc Pfizer-BioNTech duy nhất cũng cung cấp khả năng bảo vệ “tốt đến xuất sắc” chống lại nhiễm trùng có triệu chứng cũng như bệnh nặng. Hai liều cũng được tìm thấy có khả năng cung cấp khả năng bảo vệ cao hơn.

Nghiên cứu 3

Một nghiên cứu nhỏ trong phòng thí nghiệm do các nhà nghiên cứu ở New York thực hiện cho thấy rằng vắc xin dựa trên mRNA Pfizer và Moderna đều có hiệu quả từ 94 đến 95% trong việc ngăn ngừa COVID-19 với biến thể delta.

Tóm tắt 

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết dữ liệu cho đến nay cho biết rằng vắc xin Pfizer-BioNTech và AstraZeneca có tác dụng ngăn ngừa COVID-19 nghiêm trọng do biến thể delta gây ra.

Việc nhận đầy đủ hai liều vắc xin mRNA COVID-19, chẳng hạn như vắc xin Pfizer-BioNTech hoặc Moderna, cũng cho thấy hiệu quả hơn nhiều đối với biến thể delta.

Dù là loại vacxin nào, thì việc tiêm vắc xin cũng là cách duy nhất để phá vỡ chu kỳ lây lan của virus vào vật chủ chưa được tiêm vắc xin bảo vệ, sau đó biến thể thành các chủng mới. Những loại vắc xin này an toàn và có mức độ hiệu quả cao để ngăn ngừa các bệnh tật và hạn chế tỷ lệ tử vong đến mức thấp nhất. 

Nguồn tham khảo: Healthline