BẠN ĐÃ HIỂU HẾT VỀ “CĂN BỆNH TỬ THẦN” ĐỘT QUỴ HAY CHƯA?

Trong nhịp sống bận rộn của thời buổi hiện đại ngày nay, đại đa số con người Việt Nam nói chung và trên thế giới nói riêng đều dành thời gian lo toan bộn bề cuộc sống, vùi đầu vào công việc, chăm sóc cho người thân, gia đình, song họ lại vô tình quên mất một việc cực kỳ quan trọng – đó là chăm lo cho sức khỏe chính bản thân mình. Bởi lẽ sức khỏe là cái ngàn vàng, có sức khỏe thì mới có thể làm tốt mọi việc. 

Trên thế giới hiện nay, căn bệnh tử thần đột quỵ đã và đang xuất hiện ngày càng nhiều, và là một vấn đề vô cùng nhức nhối, chưa có phương án cứu chữa an toàn tuyệt đối khi đột quỵ xảy ra. Căn bệnh này đã cướp đi sinh mạng của rất nhiều người, đủ để nói lên mức độ nguy hiểm của nó. Hãy cùng tìm hiểu thật sâu, thật kỹ về căn bệnh này để có những biện pháp phòng ngừa cũng như cứu chữa tốt nhất khi đột quỵ xảy đến. 

Đột quỵ là gì?

Đột quỵ (hay còn gọi là tai biến mạch máu não) là căn bệnh cấp tính, đột ngột, có tính chất nguy hiểm cao. Đây là tình trạng não bộ bị tổn thương nghiêm trọng, xảy ra khi dòng máu cung cấp cho não bị gián đoạn hoặc có một mạch máu trong não bị vỡ khiến não bộ bị thiếu oxy, không đủ dinh dưỡng để nuôi các tế bào. Trong vòng vài phút nếu không được cung cấp đủ máu các tế bào não sẽ bắt đầu chết dần và gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm đến tính mạng người bệnh.

Có hai loại đột quỵ chính là đột quỵ do thiếu máu cục bộ và đột quỵ do xuất huyết.

• Đột quỵ do thiếu máu cục bộ: Đây là tình trạng đột quỵ do các cục máu đông làm tắc nghẽn động mạch, cản trở quá trình máu lưu thông lên não. Loại đột quỵ này này chiếm khoảng 85% tổng số các ca đột quỵ. 
• Đột quỵ do xuất huyết: Đây là tình trạng mạch máu đến não bị vỡ khiến máu chảy ồ ạt gây xuất huyết não. Nguyên nhân khiến mạch máu vỡ là do thành động mạch mỏng yếu hoặc xuất hiện các vết nứt, rò rỉ. Loại đột quỵ này chiếm khoảng 15% tổng số các ca đột quỵ. 

Ngoài ra cũng có thể bắt gặp những cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA). Đây là tình trạng đột quỵ nhỏ, là những giai đoạn ngắn có triệu chứng của đột quỵ, thường kéo dài khoảng vài phút. Đây cũng là dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý, là lời cảnh báo nguy cơ đột quỵ có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Nguyên nhân dẫn đến đột quỵ 

Có rất nhiều nguyên do dẫn đến đột quỵ, trong đó, có những nguyên nhân mà con người không thể kiểm soát được, có thể kể đến như: 

• Tuổi tác: Mặc dù bất cứ ai cũng có nguy cơ đột quỵ, nhưng người lớn tuổi sẽ có nguy cơ cao hơn. Đặc biệt là sau 55 tuổi, cứ mỗi 10 năm thì nguy cơ đột quỵ lại tăng lên gấp đôi.
• Giới tính: Nữ giới có nguy cơ đột quỵ thấp hơn nam giới.
• Chủng tộc: Người Mỹ gốc Phi có nguy cơ mắc đột quỵ cao gần gấp đôi so với người da trắng.
• Tiền sử gia đình: Người có người thân trong gia đình từng bị đột quỵ có nguy cơ bị đột quỵ cao hơn người bình thường.

Bên cạnh những nguyên nhân trên, còn có những yếu tố bệnh lý có thể dẫn đến đột quỵ như: 

• Cao huyết áp: Tạo điều kiện hình thành các cục máu đông, cản trở quá trình lưu thông máu lên não hay gây sức ép lên thành động mạch và dẫn đến xuất huyết não.
• Cholesterol cao, thừa cân: Gây ra nhiều bệnh lý như mỡ máu, cao huyết áp, tim mạch và tăng nguy cơ đột quỵ.
• Bệnh tim mạch: Suy tim, rung tâm nhĩ, nhiễm trùng tim, rối loạn nhịp tim có nguy cơ đột quỵ cao.
• Đái tháo đường.
• Thiếu máu não thoáng qua.
• Đột quỵ tái phát: Tiền căn cá nhân bị đột quỵ có thể tái phát trong vài tháng đầu. Nguy cơ này kéo dài khoảng 5 năm và giảm dần theo thời gian.
• Ngoài ra, việc hút thuốc lá và có lối sống không lành mạnh, lười vận động cũng là nguyên do dẫn đến tình trạng đột quỵ.

Những dấu hiệu/ triệu chứng của đột quỵ

Tùy vào tình trạng sức khỏe mỗi người mà những dấu hiệu của đột quỵ sẽ biểu hiện khác nhau. Một vài triệu chứng có thể kể đến là đau đầu dữ dội, buồn nôn, hoa mắt, chóng mặt, mất thăng bằng đột ngột, khó phát âm,…

QUY TẮC F.A.S.T PHÁT HIỆN SỚM ĐỘT QUỴ

Hiệp hội Đột quỵ Quốc gia Hoa Kỳ (National Stroke Association) đã nghiên cứu và đưa ra nhóm dấu hiệu F.A.S.T để mọi người có thể nhận biết những dấu hiệu phổ biến của đột quỵ một cách dễ dàng hơn.

F – Face (Gương mặt)

Gương mặt mất cân đối, nhân trung lệch đi hoặc méo xệ một bên miệng. Biểu hiện rõ khi cười, nhe răng (nụ cười bị méo mó)

A – Arms (Tay)

Kiểm tra tình trạng hiện yếu hoặc liệt tay, chân bằng cách giơ đều hai tay, chân lên, nếu bên nào yếu hơn, hoặc rơi xuống trước cho thấy có liệt.

S – Speech (Lời nói)

Nếu không thể lặp lại một cụm từ đơn giản, hay giọng bị méo mó, nói không lưu loát cũng là dấu hiệu bất thường, có thể dẫn đến đột quỵ.

T – Time (Thời gian)

Khẩn trương đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất trong thời gian ngắn nhất để đảm bảo an toàn nếu có bất kỳ 1 trong 3 dấu hiệu phía trên.

Phương án cấp cứu khi đột quỵ xảy ra

Việc đột quỵ xảy ra là điều không ai mong muốn, bạn cần sơ cứu cho người bệnh ngay theo những quy tắc dưới đây trong khi chờ xe cấp cứu đưa bệnh nhân đến bệnh viện: 

Nếu người bệnh tỉnh:

• Kiểm tra mạch, huyết áp, nhịp tim của người bệnh.
• Đặt bệnh nhân ở tư thế đầu nằm nghiêng, nâng nhẹ và cố định đầu không cho lắc lư.
• Tuyệt đối không cho bệnh nhân ăn hoặc uống bất cứ thứ gì.
• Lau đờm dãi, loại bỏ các dị vật trong miệng như răng giả, thức ăn còn sót lại.
• Nếu bị liệt, khi vận chuyển, cần đặt bệnh nhân nằm nghiêng về bên người không bị liệt. 

Nếu người bệnh bị hôn mê

• Cần sơ cứu theo 5 bước đã kể trên.
• Trong trường hợp mạch của người bệnh không đập hoặc ngừng thở, phải ngay lập tức tiến hành hô hấp bằng cách thổi mồm và ép tim ngoài lồng ngực cho bệnh nhân theo tỉ lệ 1:5.

Cách phòng tránh 

Cách phòng tránh đột quỵ tốt nhất và chính xác nhất là kiểm tra sức khỏe định kỳ 6 tháng/ lần hoặc 1 năm/ lần để theo dõi tình trạng sức khỏe, phòng tránh được nhiều căn bệnh khác, không chỉ riêng đột quỵ.

Bên cạnh đó, bạn cần có chế độ dinh dưỡng hợp lý, lối sống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên để giữ cơ thể luôn khỏe mạnh. Và cũng cần ghi lưu ý giữ ấm cho cơ thể, giữ gìn sức khỏe trong những thời điểm giao mùa, nhất là với người lớn tuổi. 

Cuối cùng là không hút thuốc lá, tránh những thói quen xấu làm ảnh hưởng đến sức khỏe bản thân. Thuốc lá không chỉ không tốt cho sức khỏe của bạn mà còn gây hại cho sức khỏe của những người xung quanh. Nếu bỏ thuốc lá trong vòng từ 2 – 5 năm, nguy cơ bị đột quỵ sẽ ngang bằng với người chưa bao giờ hút thuốc.

Hãy luôn có lối sống thật lành mạnh, tăng cường sức khỏe của bản thân ngay hôm nay để “căn bệnh tử thần” đột quỵ sẽ không “ghé thăm” làm phiền đến bạn và những người thân yêu nhé!